Żory w europejskiej sieci SHIFT-R – wspólne działania na rzecz innowacji

Miasto Żory dołączyło do międzynarodowej sieci SHIFT-R – Shaping Innovation-Friendly Territories (Rural Edition) realizowanej w ramach programu URBACT IV. Projekt skupia małe i średnie obszary miejskie oraz miejscowości o niższej gęstości zaludnienia, które wspólnie pracują nad wzmacnianiem lokalnych ekosystemów innowacji oraz tworzeniem nowych możliwości rozwoju dla swoich społeczności.

Liderem inicjatywy jest portugalskie miasto Fundão, którego model transformacji gospodarczej – oparty na innowacjach, przyciąganiu talentów i przedsiębiorczości – stanowi inspirację dla partnerów sieci.

Wspólne wyzwania – lokalne odpowiedzi

Podobnie jak wiele miejscowości w Europie, Żory mierzą się z wyzwaniami takimi jak:

• zmiany demograficzne,
• potrzeba dywersyfikacji gospodarki,
• rosnące znaczenie kompetencji cyfrowych,
• konieczność przyciągania i utrzymania młodych mieszkańców. 

Udział w projekcie SHIFT-R pozwala spojrzeć na te wyzwania w szerszym, europejskim kontekście oraz wypracować rozwiązania oparte na sprawdzonych doświadczeniach innych miast.

Co oznacza projekt dla Żor?

Udział w sieci SHIFT-R to dla Żor realne wsparcie w planowaniu i wdrażaniu działań rozwojowych. W ramach projektu miasto:

• opracuje Lokalny Plan Transferu, zawierający konkretne działania dostosowane do potrzeb miasta,
• wzmocni zdolności instytucjonalne oraz jakość zarządzania,
• rozwinie lokalny ekosystem sprzyjający innowacjom,
• będzie wspierać transformację cyfrową, zieloną i społeczną,
• skorzysta z narzędzi i metodologii wypracowanych w ramach współpracy międzynarodowej. 

Udział w projekcie wzmacnia także współpracę lokalną oraz umożliwia korzystanie z doświadczeń i dobrych praktyk innych miast europejskich.

Współpraca i współtworzenie

Jednym z kluczowych elementów projektu jest zaangażowanie lokalnych interesariuszy. W Żorach w działania projektowe włączą się przedstawiciele instytucji otoczenia biznesu oraz instytucji publicznych działających w obszarach kultury, wsparcia organizacji pozarządowych, polityki mieszkaniowej oraz organizacji transportu zbiorowego.

Takie podejście pozwoli tworzyć rozwiązania odpowiadające realnym potrzebom lokalnej społeczności oraz wzmacniać współpracę międzysektorową w mieście.

Europejskie partnerstwo

Sieć SHIFT-R tworzy osiem miast reprezentujących różne państwa i regiony Europy (w tym także terytoria zamorskie Unii Europejskiej):

• Fundão (Portugalia) – lider projektu
• Żory (Polska)
• Kymi-Aliveri (Grecja)
• Macouria (Francja – Gujana Francuska, terytorium zamorskie UE w Ameryce Południowej)
• Nykarleby (Finlandia)
• Skellefteå (Szwecja)
• Mostar (Bośnia i Hercegowina)
• Trostyanets (Ukraina) 

Różnorodność partnerów sprzyja wymianie doświadczeń i umożliwia testowanie rozwiązań w różnych kontekstach społeczno-gospodarczych.

Cele i efekty projektu

Projekt realizowany będzie w okresie od listopada 2025 r. do kwietnia 2028 r. i zakłada m.in.:

• opracowanie Lokalnych Planów Transferu przez każdego z partnerów,
• wzmocnienie zdolności instytucjonalnych i jakości zarządzania,
• rozwój ekosystemów sprzyjających innowacjom,
• wsparcie transformacji cyfrowej, zielonej i społecznej,
• wypracowanie narzędzi i rozwiązań możliwych do wykorzystania w innych miastach Europy. 

Wsparcie Unii Europejskiej

Projekt SHIFT-R dysponuje budżetem ok. 749 880 euro i jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, w szczególności z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), a także instrumentów IPA i NDICI.

Wspólna droga do przyszłości

SHIFT-R to nie tylko projekt, ale przede wszystkim proces współpracy i uczenia się. Dzięki zaangażowaniu partnerów i lokalnych społeczności możliwe będzie wypracowanie rozwiązań, które realnie wpłyną na rozwój miasta.

Dla Żor udział w sieci to kolejny krok w kierunku budowy nowoczesnego, innowacyjnego i przyjaznego do życia miasta, które skutecznie wykorzystuje swój potencjał i odpowiada na wyzwania przyszłości.

Więcej informacji

Więcej informacji na temat partnerstwa można uzyskać na stronie URBACT pod adresem:
https://urbact.eu/networks

Żory in the European SHIFT-R Network – Joint Actions for Innovation

The city of Żory has joined the international SHIFT-R network – Shaping Innovation-Friendly Territories (Rural Edition), implemented under the URBACT IV program. The project brings together small and medium-sized urban areas and localities with lower population density, working together to strengthen local innovation ecosystems and create new development opportunities for their communities.

The initiative is led by the Portuguese city of Fundão, whose economic transformation model – based on innovation, attracting talent, and entrepreneurship – serves as an inspiration for the network partners.

Common Challenges – Local Responses

Like many towns in Europe, Żory faces challenges such as:

• Demographic changes,
• The need for economic diversification,
• The increasing importance of digital skills,
• The necessity of attracting and retaining young residents.

Participation in the SHIFT-R project allows for looking at these challenges in a broader European context and developing solutions based on the proven experiences of other cities.

What Does the Project Mean for Żory?

Participation in the SHIFT-R network provides Żory with real support in planning and implementing development activities. As part of the project, the city will:

• Develop a Local Transfer Plan containing specific actions tailored to the city's needs,
• Strengthen institutional capacity and the quality of management,
• Develop a local ecosystem conducive to innovation,
• Support digital, green, and social transformation,
• Benefit from tools and methodology developed through international cooperation.

Participation in the project also strengthens local cooperation and enables the use of experiences and best practices from other European cities.

Cooperation and Co-creation

One of the key elements of the project is the involvement of local stakeholders. In Żory, project activities will involve representatives of business support institutions and public institutions operating in the fields of culture, NGO support, housing policy, and public transport management.

This approach will allow for the creation of solutions that respond to the real needs of the local community and strengthen cross-sectoral cooperation in the city.

European Partnership

The SHIFT-R network consists of eight cities representing various countries and regions of Europe (including EU overseas territories):

• Fundão (Portugal) – Lead Partner
• Żory (Poland)
• Kymi-Aliveri (Greece)
• Macouria (France – French Guiana, an EU overseas territory in South America)
• Nykarleby (Finland)
• Skellefteå (Sweden)
• Mostar (Bosnia and Herzegovina)
• Trostyanets (Ukraine)

The diversity of partners promotes the exchange of experience and enables testing solutions in various socio-economic contexts.

Project Goals and Effects

The project will be implemented from November 2025 to April 2028 and aims to:

• Develop Local Transfer Plans for each partner,
• Strengthen institutional capacity and management quality,
• Develop ecosystems conducive to innovation,
• Support digital, green, and social transformation,
• Develop tools and solutions that can be used in other European cities.

European Union Support

The SHIFT-R project has a budget of approximately €749,880 and is co-financed by the European Union, specifically from the European Regional Development Fund (ERDF), as well as IPA and NDICI instruments.

A Common Path to the Future

SHIFT-R is not just a project, but above all a process of cooperation and learning. Thanks to the involvement of partners and local communities, it will be possible to develop solutions that will have a real impact on the city's development.

For Żory, participation in the network is another step toward building a modern, innovative, and liveable city that effectively utilizes its potential and responds to the challenges of the future.

More information

More details about the network are available on the URBACT website: 
urbact.eu/networks

Wizyta międzynarodowych gości w ramach projektu SHIFT-R w Żorach

Dnia 17 kwietnia 2026 r. Żory gościły uczestników międzynarodowego projektu SHIFT-R – Shaping Innovation-Friendly Territories realizowanego w ramach programu URBACT IV. Celem wizyty roboczej było zapoznanie zaproszonych gości z charakterystyką miasta Żory, jego bieżącymi wyzwaniami i potrzebami rozwojowymi. 

Delegację zagraniczną reprezentowali: Michaela Gil z portugalskiego miasta Fundão (lider projektu) oraz Miguel Sousa, pełniący funkcję głównego eksperta z ramienia programu URBACT. Miasto Żory reprezentowali: Sekretarz Miasta p. Anna Szelka, Pełnomocnik Prezydenta ds. Projektów Strategicznych p. Marek Skowron, pracownicy Wydziału Strategii i Rozwoju Miasta p. Martyna Piechoczek i p. Jan Grygierzec oraz przedstawiciele Miejskiej Biblioteki Publicznej w Żorach i Miejskiego Ośrodka Kultury. 

Wizyta rozpoczęła się w budynku Żorskiego Centrum Organizacji Pozarządowych, gdzie oficjalnie powitano zaproszoną delegację oraz syntetycznie omówiono najważniejsze wyzwania rozwojowe miasta. Następnie, w ramach części studyjnej uczestnicy udali się do Miejskiej Biblioteki Publicznej w Żorach im. Otto Sterna. W toku wizyty Dyrektor placówki, p, Aleksandra Zawalska-Hawel, przybliżyła gościom genezę powstania obiektu i przedstawiła najważniejsze informacje związane z funkcjonowaniem placówki i podejmowaną przez Bibliotekę współpracą projektową na gruncie międzynarodowym. W toku dyskusji roboczej uczestnicy spotkania podkreślali rosnącą roli instytucji kultury i centrów społeczno-kulturalnych w procesach rewitalizacji i rozwoju miasta.

Ostatnim punktem harmonogramu była wizyta studyjna w Pałacu Baranowice. Goście mieli okazję poznać historię tego wyjątkowego obiektu, wpływ działalności Pałacu na otoczenie lokalne i regionalne, jak również zwiedzili nowoczesne sale warsztatowe, w których na co dzień odbywają się zajęcia m.in. fotograficzne, krawieckie i florystyczne. Wydarzenie zakończyło drugie spotkanie robocze, podczas którego koordynatorzy projektu podsumowali jednodniową wizytę oraz omówili planowane w najbliższym czasie działania projektowe.