Inspirację stanowią pionierskie badania Bronisława Piłsudskiego nad społecznościami Ajnów i innymi ludami Północno-Wschodniej Azji, których niematerialne dziedzictwo — pieśni, mity, rytuały, język — oraz materialna kultura w znacznym stopniu znane są dzięki jego pracy dokumentacyjnej. Po raz pierwszy na taką skalę obszar ten zostaje poddany wnikliwej analizie językiem sztuki współczesnej. Wystawa przygląda się cieniom towarzyszącym recepcji dorobku badacza pozostającego w Polsce w cieniu sławnego brata: sferom niewidoczności, przemilczenia i trudnych translacji międzykulturowych. Artyści i artystki tworzą prace wchodzące w dialog z archiwami, obiektami i opowieściami — od rekonstrukcji dźwiękowych, przez instalacje materiałowe i intermedia, po mikrointerwencje w przestrzeni ekspozycji.
Wybór Żor jako miejsca inauguracji serii ekspozycji wynika z faktu, że tutaj, w zmodernizowanym dziale etnograficznym Muzeum Miejskiego, znajduje się największa w Polsce kolekcja artefaktów związanych z kulturą Ajnów. Wystawie towarzyszy program publiczny — performans, oprowadzania i spotkania — rozwijający wątki pamięci, badań terenowych i etyki reprezentacji. Po premierze w Żorach planowane są kolejne odsłony w Japonii, co czyni projekt platformą dialogu polsko-japońskiego oraz laboratorium współpracy uczelni artystycznej z instytucjami muzealnymi.
Kuratorki interesuje praca w pobliżu archiwum — między zapisem a głosem współczesności. Zakłada ona uważną lekturę źródeł i ostrożne tłumaczenie ich sensów na język sztuki współczesnej, bez egzotyzacji i uproszczeń. Ważne są: etyka reprezentacji, transparentność pochodzenia materiałów oraz świadomość asymetrii władzy wpisanych w historię badań. Proponowane strategie wzmacniają sprawczość świadectw: minimalna interwencja, praca z materiałem i śladem, kompozycje dźwiękowo-przestrzenne oraz praktyka powolnego patrzenia. W tym ujęciu sztuka staje się narzędziem empatii i wrażliwym mediatorem pomiędzy archiwum a odbiorcą — szczególnie tam, gdzie język naukowy bywa bezradny.
Wstęp wolny.
Wystawa od 12.01.2025 do 22.02.2026
Wernisaż: 12 grudnia 2025 (piątek), godz. 18.30
Artyści: Karol Babicz, Maria Bitka, Katarzyna Bogusz, Marta Borgosz, Agata Danielak-Kujda, Grzegorz Gajos, Jarosław Grulkowski, Magda Grzybowska, Łukasz Huculak, Aleksandra Janik
Stefania M. Jankowiak, Jakub Jernajczyk, Anna Kołodziejczyk, Jakub Leniart, Michał Marek, Kamil Moskowczenko, Sylwia Mucha, Łukasz Paluch, Przemek Pintal, Marta Płonka, Marlena Promna, Wojciech Pukocz, Anna Szewczyk, Daniela Tagowska, Maja Wolińska.
Organizator: Muzeum Miejskie w Żorach, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
Scenografia: Marta Płonka, Mieczysław Piróg
Identyfikacja wizualna: Łukasz Paluch / Anomalia
Partner sympozjum otwierającego projekt: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu / Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Partner projektu: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wsparcie: JM Rektor ASP Wrocław, prof. Wojciech Pukocz
Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
Wersja do druku
